Τι είναι η NIS2 και ο ν. 5160/2024
Η Οδηγία (ΕΕ) 2022/2555, γνωστή ως NIS2, είναι το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την κυβερνοασφάλεια. Αντικατέστησε την πρώτη Οδηγία NIS του 2016 και διευρύνει σημαντικά τον κύκλο των οργανισμών που έχουν υποχρεώσεις. Στην Ελλάδα ενσωματώθηκε με τον ν. 5160/2024 (ΦΕΚ Α΄ 195/27.11.2024), με αρμόδια αρχή την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας.
Η μεγάλη αλλαγή είναι φιλοσοφίας. Η κυβερνοασφάλεια παύει να είναι τεχνικό ζήτημα του τμήματος πληροφορικής και γίνεται ευθύνη της διοίκησης, με συγκεκριμένα μέτρα, αυστηρές προθεσμίες αναφοράς περιστατικών και σοβαρές κυρώσεις.
Ποιους αφορά: βασικές και σημαντικές οντότητες
Ο νόμος χωρίζει τους οργανισμούς σε βασικές και σημαντικές οντότητες. Κατά κανόνα καλύπτει μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις, δηλαδή από 50 εργαζόμενους και πάνω ή με κύκλο εργασιών και σύνολο ισολογισμού άνω των 10 εκατ. ευρώ, που δραστηριοποιούνται σε τομείς του νόμου. Οι μεγάλες επιχειρήσεις των τομέων υψηλής κρισιμότητας είναι κατά κανόνα βασικές οντότητες, ενώ οι υπόλοιπες σημαντικές.
Τομείς υψηλής κρισιμότητας είναι, μεταξύ άλλων, η ενέργεια, οι μεταφορές, οι τράπεζες και οι υποδομές χρηματοπιστωτικών αγορών, η υγεία, το πόσιμο νερό και τα λύματα, οι ψηφιακές υποδομές, η διαχείριση υπηρεσιών ΤΠΕ και η δημόσια διοίκηση. Άλλοι κρίσιμοι τομείς είναι οι ταχυδρομικές και ταχυμεταφορικές υπηρεσίες, η διαχείριση αποβλήτων, τα χημικά, τα τρόφιμα, η μεταποίηση, οι πάροχοι ψηφιακών υπηρεσιών και η έρευνα.
Ορισμένοι οργανισμοί υπάγονται ανεξαρτήτως μεγέθους, όπως οι πάροχοι υπηρεσιών εμπιστοσύνης, τα μητρώα ονομάτων τομέα ανωτάτου επιπέδου, οι πάροχοι DNS και οντότητες της δημόσιας διοίκησης. Και μια μικρή επιχείρηση που δεν υπάγεται άμεσα μπορεί να επηρεαστεί: οι οντότητες οφείλουν να διαχειρίζονται την ασφάλεια της εφοδιαστικής τους αλυσίδας, άρα θα ζητούν εγγυήσεις ασφάλειας από τους προμηθευτές τους.
Οι Δήμοι και η προθεσμία της 27ης Νοεμβρίου 2026
Στο πεδίο του νόμου περιλαμβάνονται οντότητες της δημόσιας διοίκησης σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Για τους ΟΤΑ α΄ βαθμού η εφαρμογή μετατέθηκε κατά ένα έτος με ΚΥΑ (ΦΕΚ Β΄ 5472/14.10.2025) και ξεκινά την 27η Νοεμβρίου 2026. Αναλυτικά για την αναβολή, δείτε το άρθρο μας NIS2 και ΟΤΑ α΄ βαθμού.
Μέχρι την ημερομηνία αυτή ένας Δήμος χρειάζεται να έχει ορίσει ρόλους, να έχει σε ισχύ πολιτικές και διαδικασίες, και να μπορεί να αναφέρει ένα σοβαρό περιστατικό μέσα σε 24 ώρες. Η προετοιμασία συναντά τη δουλειά της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου, γιατί και οι δύο στηρίζονται στην αξιολόγηση κινδύνων. Δείτε και τον οδηγό μας για τον ν. 4795/2021.
Οι βασικές υποχρεώσεις
Εγγραφή στο μητρώο της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας
Οι βασικές και σημαντικές οντότητες εγγράφονται υποχρεωτικά στην πλατφόρμα αυτοδήλωσης της Αρχής, nis2register.cyber.gov.gr. Η Αρχή ζητά την υποβολή των στοιχείων αμελλητί και την ενημέρωσή τους όταν αλλάζουν.
Υπεύθυνος Ασφάλειας Συστημάτων Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΥΑΣΠΕ)
Κάθε οντότητα ορίζει ΥΑΣΠΕ, που λειτουργεί και ως σημείο επαφής με την Αρχή. Τα προσόντα, τα καθήκοντα, τα ασυμβίβαστα και οι υποχρεώσεις του καθορίστηκαν με απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 4250/05.08.2025.
Μέτρα διαχείρισης κινδύνων κυβερνοασφάλειας
Ο νόμος ζητά, κατ' ελάχιστο, ανάλυση κινδύνων και πολιτικές ασφάλειας, διαχείριση περιστατικών, επιχειρησιακή συνέχεια με αντίγραφα ασφαλείας, ανάκαμψη και διαχείριση κρίσεων, ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας, ασφάλεια στην απόκτηση, ανάπτυξη και συντήρηση συστημάτων, αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων, κυβερνοϋγιεινή και εκπαίδευση, κρυπτογραφία, ασφάλεια ανθρώπινου δυναμικού και ελέγχους πρόσβασης, καθώς και πολυπαραγοντική ταυτοποίηση και ασφαλείς επικοινωνίες.
Τα μέτρα εξειδικεύτηκαν με την ΚΥΑ 1689/2025 (ΦΕΚ Β΄ 2186/06.05.2025), που ζητά μεταξύ άλλων πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνων εγκεκριμένο από τη διοίκηση, γενική πολιτική ασφάλειας πληροφοριών και σειρά θεματικών πολιτικών.
Αναφορά σοβαρών περιστατικών
24 ώρες
Έγκαιρη προειδοποίηση από τη στιγμή που η οντότητα λαμβάνει γνώση του σοβαρού περιστατικού.
72 ώρες
Γνωστοποίηση με αρχική αξιολόγηση της σοβαρότητας, των επιπτώσεων και των ενδείξεων παραβίασης.
1 μήνας
Τελική έκθεση το αργότερο έναν μήνα μετά τη γνωστοποίηση, με ενδιάμεση έκθεση αν τη ζητήσει η Αρχή.
Ευθύνη και εκπαίδευση της διοίκησης
Τα διοικητικά όργανα εγκρίνουν τα μέτρα διαχείρισης κινδύνων, εποπτεύουν την εφαρμογή τους και λογοδοτούν για τις παραβάσεις. Οφείλουν επίσης να εκπαιδεύονται, ώστε να μπορούν να αξιολογούν τους κινδύνους και τις αποφάσεις που παίρνουν.
Κυρώσεις
Για τις βασικές οντότητες τα διοικητικά πρόστιμα φτάνουν έως 10 εκατ. ευρώ ή το 2% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών, και για τις σημαντικές έως 7 εκατ. ευρώ ή το 1,4%, όποιο ποσό είναι μεγαλύτερο. Στις βασικές οντότητες η Αρχή μπορεί επίσης να απαγορεύσει προσωρινά σε πρόσωπα με διευθυντικά καθήκοντα την άσκησή τους, αν δεν συμμορφωθούν.
Από πού ξεκινάτε: πέντε βήματα
Υπάγεστε;
Ελέγξτε τομέα, μέγεθος και αν είστε βασική ή σημαντική οντότητα.
Εγγραφή και ΥΑΣΠΕ
Δηλώστε την οντότητα στο μητρώο της Αρχής και ορίστε ΥΑΣΠΕ.
Ανάλυση κενών
Συγκρίνετε την υφιστάμενη κατάσταση με τα μέτρα της ΚΥΑ 1689/2025. Η Αρχή έχει δημοσιεύσει υπόδειγμα εργαλείου gap analysis.
Σχέδιο δράσης
Ιεραρχήστε τα κενά, εγκρίνετε πρόγραμμα και πολιτικές από τη διοίκηση.
Λειτουργία και έλεγχος
Διαδικασία αναφοράς περιστατικών, εκπαίδευση προσωπικού και περιοδική αξιολόγηση των μέτρων.
